AI dla prawnika: 10 praktycznych zastosowań sztucznej inteligencji w codziennej pracy

Kategoria: AI dla Prawników
Dla kogo: adwokaci, radcowie prawni, prawnicy i pracownicy kancelarii, którzy dopiero zaczynają korzystać z AI
Poziom: od podstaw
Czytanie: ok. 8–10 minut

AI w kancelarii nie zaczyna się od pytania: „Czy AI zastąpi prawników?”

To pytanie pojawia się bardzo często.

Moim zdaniem jest jednak znacznie mniej praktyczne niż inne:

„Które elementy mojej codziennej pracy mogę wykonać szybciej, lepiej albo wygodniej, korzystając z AI?”

To właśnie od tego pytania warto zacząć.

Sztuczna inteligencja nie musi przecież „robić prawa” za prawnika. W wielu przypadkach jej największa wartość polega na czymś znacznie prostszym: pomaga uporządkować informacje, przygotować pierwszy szkic, znaleźć różnice między dokumentami, streścić długi materiał albo zamienić nieuporządkowane informacje w strukturę, z którą prawnik może dalej pracować.

I właśnie takie zastosowania są moim zdaniem najlepszym punktem startowym dla prawnika, który dopiero poznaje AI.

Nie trzeba od razu budować skomplikowanego systemu automatyzacji kancelarii.

Wystarczy zacząć od jednego konkretnego zadania.

Ważne: AI jest narzędziem wspierającym pracę prawnika, a nie jego zastępcą. Odpowiedzialność za wykorzystanie wyniku, jego poprawność, ocenę prawną i decyzję zawodową pozostaje po stronie człowieka.

1. Analiza i streszczanie długich dokumentów

To jedno z najbardziej oczywistych zastosowań AI.

Prawnik otrzymuje:

• kilkudziesięciostronicową umowę,
• regulamin,
• dokumentację projektową,
• korespondencję,
• opinię,
• raport,
• zestaw dokumentów dotyczących sprawy.

Pierwszą czynnością często jest po prostu przeczytanie i uporządkowanie materiału.

AI może pomóc przygotować wstępne streszczenie.

Możemy poprosić ją na przykład:

„Przeanalizuj poniższy dokument i przedstaw jego strukturę. Wskaż strony, główne obowiązki stron, terminy, kary umowne, warunki rozwiązania umowy oraz kwestie wymagające szczególnej uwagi. Nie dokonuj oceny prawnej, jeżeli nie masz wystarczających informacji.”

To nie powinno zastępować lektury dokumentu przez prawnika.

Może jednak znacząco ułatwić pierwsze zapoznanie się z materiałem.

Szczególnie przydatne może być polecenie AI:

• „przedstaw dokument w punktach”,
• „stwórz chronologię wydarzeń”,
• „wypisz wszystkie terminy”,
• „wypisz obowiązki każdej ze stron”,
• „wskaż miejsca wymagające dalszej analizy”.

To dobry przykład tego, jak AI może przejąć część pracy porządkowej, pozostawiając prawnikowi właściwą analizę.

2. Porównywanie dwóch wersji umowy

Wyobraźmy sobie typową sytuację.

Klient przesyła:

wersję pierwotną umowy

oraz

wersję po zmianach drugiej strony.

Prawnik musi ustalić, co właściwie się zmieniło.

AI może pomóc przygotować pierwsze zestawienie różnic.

Na przykład:

Oczywiście samo zestawienie nie wystarczy.

Prawnik powinien sprawdzić:

co zmiana oznacza prawnie i biznesowo dla klienta.

Ale zamiast samodzielnie szukać każdej zmiany w kilkudziesięciu stronach może otrzymać od AI pierwszą mapę zmian.

To może być bardzo praktyczne zastosowanie.

3. Przygotowanie pierwszego szkicu pisma

AI może również pomóc w przygotowaniu pierwszej wersji tekstu.

Nie chodzi o zasadę:

„Napisz mi pismo i wyślij je klientowi.”

To byłoby zbyt daleko idące uproszczenie.

Znacznie bezpieczniejsze podejście wygląda tak:

prawnik określa cel i argumentację → AI przygotowuje roboczy szkic → prawnik analizuje, poprawia i zatwierdza.

Przykładowe zadanie:

„Na podstawie przedstawionych poniżej informacji przygotuj roboczy szkic wezwania do zapłaty. Nie dodawaj faktów, których nie podano. Wszystkie informacje wymagające potwierdzenia oznacz jako [DO WERYFIKACJI].”

To ostatnie zdanie jest szczególnie ważne.

Jednym z podstawowych problemów związanych z generatywną AI jest bowiem to, że model może wygenerować brzmiącą wiarygodnie, ale nieprawdziwą informację.

Dlatego dobry workflow powinien zawierać etap:

WERYFIKACJA.

4. Porządkowanie materiału do sprawy

Każdy prawnik zna sytuację, w której informacje dotyczące sprawy znajdują się w wielu miejscach:

• e-mailach,
• dokumentach,
• notatkach,
• załącznikach,
• wiadomościach,
• własnych notatkach ze spotkań.

AI może pomóc zamienić taki zbiór informacji w uporządkowaną strukturę.

Na przykład:

SPRAWA

Strony:
...

Chronologia:

1. ...
2. ...
3. ...

Najważniejsze dokumenty:
...

Twierdzenia klienta:
...

Kwestie wymagające wyjaśnienia:
...

Brakujące informacje:
...

Pytania do klienta:
...

To bardzo interesujące zastosowanie, ponieważ nie polega na „oddawaniu AI decyzji”.

AI wykonuje przede wszystkim pracę organizacyjną.

5. Przygotowanie listy pytań do klienta

To drobne zastosowanie, ale może być niezwykle praktyczne.

Załóżmy, że prawnik otrzymał opis sprawy od klienta.

Może poprosić AI:

„Na podstawie poniższego opisu przygotuj listę informacji, których brakuje do dalszej analizy sprawy. Podziel pytania na: fakty, dokumenty, terminy, osoby i okoliczności wymagające wyjaśnienia.”

W efekcie można otrzymać coś w rodzaju:

FAKTY

• Kiedy zawarto umowę?
• Kiedy doszło do wykonania świadczenia?
• Kiedy klient otrzymał wezwanie?

DOKUMENTY

• Czy istnieje podpisana umowa?
• Czy są aneksy?
• Czy zachowała się korespondencja?

TERMINY

• Kiedy powstało roszczenie?
• Kiedy nastąpiło wezwanie?

ŚWIADKOWIE

• Kto uczestniczył w spotkaniu?
• Kto może potwierdzić określone okoliczności?

Prawnik nadal decyduje, które pytania rzeczywiście mają znaczenie.

AI pomaga natomiast nie pominąć oczywistych obszarów.

6. Przygotowanie do spotkania z klientem

AI może być pomocna również przed spotkaniem.

Prawnik może na podstawie własnych, zweryfikowanych materiałów przygotować:

KRÓTKĄ KARTĘ SPRAWY

Cel spotkania:
...

Stan faktyczny:
...

Najważniejsze dokumenty:
...

Pytania do klienta:
...

Kwestie wymagające wyjaśnienia:
...

Decyzje do podjęcia:
...

Można również poprosić AI o przygotowanie listy pytań:

„Na podstawie poniższego opisu sprawy przygotuj 15 pytań, które warto zadać klientowi podczas pierwszego spotkania. Nie udzielaj odpowiedzi prawnych i nie zakładaj faktów, których nie ma w materiale.”

To pozwala potraktować AI jako swojego rodzaju asystenta przygotowującego materiał roboczy.

7. Tworzenie podsumowań dla klienta

Prawnik często pracuje na języku prawniczym.

Klient niekoniecznie.

AI może pomóc przełożyć przygotowany przez prawnika materiał na bardziej zrozumiałą formę.

Na przykład:

„Przekształć poniższe informacje w krótkie podsumowanie dla klienta. Zachowaj znaczenie prawne informacji, ale używaj prostego języka. Nie dodawaj żadnych nowych informacji.”

Można w ten sposób przygotować:

• podsumowanie spotkania,
• listę ustaleń,
• opis dalszych kroków,
• listę dokumentów do dostarczenia,
• krótkie wyjaśnienie przebiegu postępowania.

To nie oznacza upraszczania prawa.

Chodzi o to, żeby klient lepiej rozumiał komunikat przygotowany przez prawnika.

8. Pomoc w researchu prawnym

To zastosowanie wymaga szczególnej ostrożności.

AI może pomóc:

• zdefiniować problem,
• wskazać zagadnienia wymagające sprawdzenia,
• zaproponować słowa kluczowe,
• uporządkować problem prawny,
• wskazać potencjalne kierunki dalszego researchu.

Przykładowo:

„Mam przeanalizować następujący problem prawny: [...]. Nie podawaj odpowiedzi, jeżeli nie możesz jej zweryfikować. Przygotuj listę zagadnień, które powinienem sprawdzić w przepisach, orzecznictwie i literaturze.”

To zupełnie inne podejście niż:

„Powiedz mi, jakie jest prawo w tej sprawie.”

W pracy prawnika AI powinna być raczej pomocnikiem w researchu niż jego jedynym źródłem.

Każdy istotny przepis, wyrok czy cytat wymaga weryfikacji w odpowiednim źródle.

9. Przygotowanie checklist i procedur kancelaryjnych

To zastosowanie wykracza już poza pojedynczą sprawę.

AI może pomagać tworzyć robocze:

• checklisty,
• procedury,
• listy kontrolne,
• instrukcje,
• schematy postępowania,
• standardy pracy.

Przykład:

„Przygotuj checklistę pierwszego przyjęcia klienta w kancelarii. Podziel ją na: dane klienta, informacje o sprawie, dokumenty, terminy, kwestie do wyjaśnienia oraz czynności po spotkaniu.”

Następnie prawnik może przejrzeć checklistę i dostosować ją do swojej kancelarii.

To może być pierwszy krok do czegoś znacznie większego:

uporządkowania sposobu pracy całej kancelarii.

10. Tworzenie własnego workflow z AI

I tutaj dochodzimy, moim zdaniem, do najciekawszego zastosowania.

Nie chodzi już o:

„Mam ChatGPT. Co mogę z nim zrobić?”

Chodzi o:

„W którym miejscu mojego procesu pracy AI rzeczywiście ma sens?”

Przykładowy workflow może wyglądać tak:

E-MAIL OD KLIENTA

↓

AI pomaga uporządkować informacje

↓

PRAWNIK WERYFIKUJE FAKTY

↓

AI przygotowuje listę brakujących informacji

↓

PRAWNIK PODEJMUJE DECYZJE

↓

AI przygotowuje roboczy szkic dokumentu

↓

PRAWNIK WERYFIKUJE TREŚĆ

↓

AI przygotowuje wersję komunikatu dla klienta

↓

PRAWNIK ZATWIERDZA

To jest zupełnie inne podejście do AI.

Nie:

„AI zrobi za mnie pracę.”

Tylko:

„AI pomaga mi przejść przez pracę szybciej i bardziej uporządkowanie.”

A co z poufnością danych klientów?

To pytanie powinno pojawić się zanim zaczniemy wprowadzać dane do jakiegokolwiek narzędzia AI.

I tutaj trzeba bardzo uważać na jedno uproszczenie:

„ChatGPT jest bezpieczny, więc mogę wkleić do niego wszystko.”

Nie.

Bezpieczeństwo zależy m.in. od:

• konkretnego narzędzia,
• rodzaju konta,
• konfiguracji,
• sposobu przetwarzania danych,
• ustawień prywatności,
• warunków dostawcy,
• rodzaju przekazywanych informacji,
• zasad obowiązujących w kancelarii.

Przykładowo OpenAI rozróżnia usługi dla użytkowników indywidualnych od produktów biznesowych. W przypadku ChatGPT Business i Enterprise oraz API dane wejściowe i wyjściowe nie są domyślnie wykorzystywane do trenowania modeli.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że kancelaria może bez dodatkowej analizy przesyłać dowolne dane klientów do dowolnego narzędzia AI.

To osobny temat, który wymaga oceny m.in. pod kątem poufności zawodowej, RODO, zasad bezpieczeństwa informacji i warunków konkretnej usługi.

Najbezpieczniejsza zasada na początek jest prosta: nie wprowadzaj do narzędzia AI danych klienta tylko dlatego, że technicznie jest to możliwe.

Najpierw ustal zasady.

AI nie jest „maszyną do pisania”

To chyba jedna z najważniejszych rzeczy, które warto zrozumieć na początku.

Wiele osób zaczyna przygodę z AI od polecenia:

„Napisz mi artykuł.”

Albo:

„Napisz mi pismo.”

Tymczasem możliwości są znacznie szersze.

AI może być wykorzystywana jako:

ANALITYK

do porządkowania informacji,

ASYSTENT

do przygotowania materiału roboczego,

REDAKTOR

do poprawiania struktury i języka,

ORGANIZATOR

do tworzenia checklist,

PARTNER DO BURZY MÓZGÓW

do szukania różnych sposobów rozwiązania problemu,

POMOCNIK W RESEARCHU

do przygotowania kierunków dalszej pracy.

Ale nad wszystkim powinien pozostawać:

PRAWNIK.

Najważniejsza zasada pracy prawnika z AI

Jeżeli miałbym sprowadzić cały ten artykuł do jednej zasady, brzmiałaby ona:

AI może przygotować materiał. Prawnik musi ocenić, czy materiał nadaje się do wykorzystania.

Dotyczy to szczególnie:

• przepisów,
• orzeczeń,
• cytatów,
• terminów,
• danych,
• argumentacji,
• informacji o stanie faktycznym.

To nie jest przesadna ostrożność.

W ostatnich miesiącach pojawiają się kolejne przykłady pokazujące, że nieumiejętne wykorzystywanie AI w pracy prawniczej może prowadzić do poważnych problemów. Reuters opisywał niedawno przypadek amerykańskiego postępowania, w którym wykorzystano ukryte instrukcje przeznaczone dla systemów AI, co sąd uznał za niedopuszczalną próbę manipulacji.

AI zwiększa możliwości prawnika.

Ale zwiększa również znaczenie kontroli człowieka.

Czy warto już dziś uczyć się AI?

Moim zdaniem tak.

Nie dlatego, że każdy prawnik musi zostać specjalistą od technologii.

Wręcz przeciwnie.

Prawnik nie musi wiedzieć, jak zbudować model językowy.

Powinien natomiast wiedzieć:

• czym jest generatywna AI,
• co potrafi,
• czego nie potrafi,
• jak formułować dobre polecenia,
• jak sprawdzać odpowiedzi,
• jak chronić dane,
• gdzie AI może pomóc w jego pracy,
• gdzie nie powinien jej stosować.

To zresztą nie jest już wyłącznie kwestia „modnego narzędzia”. Unijny AI Act przewiduje obowiązki związane z AI literacy, czyli kompetencjami pozwalającymi osobom korzystającym z systemów AI rozumieć ich możliwości i ryzyka; przepisy dotyczące AI literacy obowiązują od 2 lutego 2025 r.

Dlatego podstawowa znajomość AI zaczyna być raczej nową kompetencją zawodową niż ciekawostką technologiczną.

Od czego zacząć?

Nie od poznawania 50 narzędzi.

Nie od instalowania skomplikowanych systemów.

I nie od próby automatyzowania całej kancelarii.

Zacząłbym od trzech prostych kroków.

KROK 1

Wybierz jedno powtarzalne zadanie, które zajmuje Ci dużo czasu.

Na przykład:

porządkowanie informacji z dokumentów.

KROK 2

Spróbuj wykorzystać AI do przygotowania wersji roboczej.

KROK 3

Sprawdź wynik własnymi metodami i zastanów się:

„Czy to rzeczywiście oszczędziło mi czas?”

Jeżeli tak — masz pierwszy element własnego workflow z AI.

Potem można przejść do następnego.

10 zastosowań AI w jednym miejscu

Na początek zapamiętaj:

1. Streszczanie dokumentów

2. Porównywanie wersji dokumentów

3. Przygotowywanie pierwszych szkiców

4. Porządkowanie materiałów sprawy

5. Przygotowywanie pytań do klienta

6. Przygotowanie do spotkania

7. Tworzenie zrozumiałych podsumowań

8. Wsparcie researchu

9. Tworzenie checklist i procedur

10. Budowanie własnych workflow z AI

I to dopiero początek.

Co dalej?

Jeżeli jesteś prawnikiem, który dopiero zaczyna przygodę ze sztuczną inteligencją, nie musisz od razu poznawać wszystkiego.

Najważniejsze jest zrozumienie podstaw i sposobu myślenia o AI.

Dlatego przygotowaliśmy bezpłatny materiał:

„25 praktycznych zastosowań AI w pracy prawnika”

To checklista, która pokazuje kolejne przykłady wykorzystania sztucznej inteligencji w codziennej pracy prawnika — wraz z praktycznym kontekstem i wskazówkami, na co zwrócić uwagę.

[POBIERZ BEZPŁATNĄ CHECKLISTĘ]

25 praktycznych zastosowań AI w pracy prawnika

A jeżeli chcesz nauczyć się AI od podstaw?

Jeżeli po przeczytaniu tego artykułu pojawiła się u Ciebie myśl:

„Dobrze, ale chciałbym w końcu zrozumieć, jak to wszystko działa i jak zacząć korzystać z AI w sposób uporządkowany”,

właśnie od tego warto zacząć.

AI DLA PRAWNIKÓW OD PODSTAW

Minimum wiedzy i praktyki, które każdy prawnik powinien znać, zanim zacznie korzystać ze sztucznej inteligencji.

Szkolenie prowadzi krok po kroku przez:

• podstawy AI,
• możliwości współczesnych narzędzi,
• pracę z poleceniami,
• praktyczne zastosowania,
• analizę dokumentów,
• organizację pracy,
• błędy i ograniczenia AI,
• bezpieczeństwo,
• weryfikację odpowiedzi.

[ZOBACZ PROGRAM SZKOLENIA]

FAQ — najczęstsze pytania

Czy AI może zastąpić prawnika?

Nie należy tak na to patrzeć. AI może wykonywać wiele zadań wspierających pracę prawnika, ale nie przejmuje odpowiedzialności zawodowej, oceny sytuacji klienta ani podejmowania decyzji wymagających profesjonalnego osądu.

Czy można wkleić umowę klienta do ChatGPT?

Nie należy robić tego automatycznie. Przed przekazaniem jakichkolwiek danych trzeba ocenić m.in. rodzaj używanego narzędzia, jego ustawienia, zasady przetwarzania danych, poufność zawodową i obowiązujące w kancelarii procedury.

Czy AI może się pomylić?

Tak. Dlatego każdą istotną informację wygenerowaną przez AI należy odpowiednio zweryfikować.

Czy prawnik musi znać programowanie, żeby korzystać z AI?

Nie. Do rozpoczęcia pracy z podstawowymi narzędziami generatywnej AI programowanie nie jest potrzebne.

Od czego najlepiej zacząć?

Od jednego, konkretnego zadania powtarzającego się w codziennej pracy. Następnie warto sprawdzić, czy AI rzeczywiście pomaga je wykonać szybciej lub lepiej.

Podsumowanie

Sztuczna inteligencja nie musi oznaczać dla prawnika rewolucji polegającej na tym, że pewnego dnia komputer zacznie „robić całą kancelarię”.

Znacznie bardziej prawdopodobny i — moim zdaniem — praktyczny scenariusz wygląda inaczej.

Prawnik nadal:

myśli,

analizuje,

podejmuje decyzje,

rozmawia z klientem,

ocenia ryzyko

i bierze odpowiedzialność za swoją pracę.

AI może natomiast pomagać mu w wielu czynnościach znajdujących się pomiędzy tymi najważniejszymi decyzjami.

I właśnie dlatego warto zacząć jej używać już teraz.

Nie od 50 narzędzi.

Nie od skomplikowanych automatyzacji.

Od jednego problemu, jednego zadania i jednego dobrze zaprojektowanego zastosowania.

Bo prawdziwa wartość AI w kancelarii nie zaczyna się wtedy, kiedy prawnik zna najwięcej narzędzi.

Zaczyna się wtedy, kiedy potrafi odpowiedzieć na pytanie:

„W którym miejscu mojej pracy AI rzeczywiście może mi pomóc?”

Partner Prawny

Praktyczna wiedza dla nowoczesnego prawnika.

AI • technologie • cyberbezpieczeństwo • nowoczesna kancelaria

Partner Prawny — strona internetowa